19 Mayıs 2021

Avdoğa Dergisi / Kamil Üçbaş

Avcının Sektörün Gözü Kulağı Sesi

Baykuş uğursuz mudur? Mimar Sinan neden baykuş kullandı?

Geçmişten günümüze birçok hayvan için çeşitli yakıştırmalar yapılmıştır. Aslan, kurt, kartal gibi birçok hayvan kültürleri etkilemiştir. Kültürden kültüre de farklı olan olgular vardır. Örneğin Ruslar ayıyı övgü olarak kullanırken bizde daha argo kullanımı vardır. Kullanılan hayvanlardan biri de, çok bilinmemesine rağmen baykuştur. Türk mitolojisinde baykuşun yeri nedir gelin birlikte bakalım.

Baykuş uğursuz mudur? Mimar Sinan neden baykuş kullandı?

Türk kültüründe baykuş

Türk kültüründe baykuş

Günümüzde baykuşa çok da iyi gözle bakılmıyor. Ancak tarihi incelemediğimizde Türkler baykuşa büyük önem atfediyor. Eski dönem Türkleri ‘ugi’ olarak isimlendirmiş hayvanı. Bilgeliğin ve fedakârlığın sembolü olarak görmüşlerdir.

Anneyle bir tutulmuş

Anneyle bir tutulmuş

Hatta o kadar değerliymiş ki baykuş, kadına ve anneliğe verilen önem neticesinde, Manas Destanı’nda olduğu gibi ‘baykuş ana’ diye bir varlıkla bile karşılaşabiliriz. Bu da ne kadar değerli olduğunu bizlere gösteriyor.

Neden ‘baykuş ana’?

Neden 'baykuş ana'?

Baykuşun ‘ana’ rolü almasının sebebi ise oldukça duygusal. Yavrularını doğurduktan sonra onlara canla başla bakıyor. Ancak yavrular annelerinin kafasının üstüne çıkmaya çalışır, yuvaya atlarlarmış. Bu anlarda da tırnakları annenin gözüne batıp kör kalmasına sebep olabiliyormuş. Bu fedakarlıkları ‘ana’ları hatırlattığı için ‘baykuş ana’ lakabını almışlar.

Bilge kuş baykuş

Bilge kuş baykuş

Bunun dışında anlatılan kıssalarda baykuş ‘bilge kuş’ olarak da tasvir edilmiştir. Bu bilgelik baykuşu kartalla birlikte şaman kıyafetlerinde pençelerinin kullanılmasına sebep olmuştur. Başlıklarında da baykuş tüyü kullanılırmış.

‘Baykuşun kısmeti ayağına gelir’

'Baykuşun kısmeti ayağına gelir'

Türk kültüründe bir de atasözü vardır; Baykuşun kısmeti ayağına gelir. Ne demek bu atasözü? Rivayet odur ki Hz. Süleyman baykuşu ödüllendirmiş ve hiçbir zaman yiyecek aramadığıdır.

Baykuş uğursuz mu?

Baykuş uğursuz mu?

Ancak zaman zaman uğursuzluk getirdiğine de inanılıyor. Hatta son zamanlarda tamamen uğursuz olduğu yönünde bir önyargı var. Bunun nedeni üzerine ilginç bir teori var.

‘Ölüm habercisi’

'Ölüm habercisi'

Baykuş ile ilgili teori ise ölüm habercisi olduğu yönündedir. Kapını önünde görülen baykuş ölüm getirdiği yönünde bir önyargı. Şu mantığa oturtmaya çalışıyorlar, karanlıkta avlanan baykuş gözlerinin ışık saçması sayesinde fare ve böcekleri kendine çekiyor ve onları kolaylıkla avlıyor.  Bu duruma uydurmak içinde baykuşun olduğu yere ölüm de gelir denmiş. Ancak bunun herhangi bir dini veya bilimsel bir karşılığı yok, tamamen hurafe. Tıpkı ağaca çaput bağlama, kara kedinin uğursuzluk getirdiği gibi.

Baykuş ismi…

Baykuş ismi…

Baykuş ismi ise düz bir mantıkla açıklanacak gibi değildir. ”Bay” kelimesi  Orta Türkçede “zengin, soylu” demek. Yani “soylu kuş” anlamına geliyor, erkek kuş değil.

Camilerde baykuş

Camilerde baykuş

Osmanlı’da ise baykuşun yeri çok ayrıdır. Türk mimarisinin en önemli ismi olan Mimar Sinan baykuşları inşa ettiği camilerde figür olarak kullanmıştır. Dikkatli gözlerden kaçmayan bu detayın sebebi ise eski Türk, Mısır ve Yunan medeniyetinde baykuşun bilge olarak adlandırılmasıdır.  Bu figürleri de camilerde kullanmıştır. Gayet de güzel olmuştur. Ayrıca Mimar Sinan Üniversitesi’nin logosu da baykuştur. kaynak milliyet

Avdoğa Dergisi Uygulaması sayesinde her an cebinizde taşıyabileceğiniz av , doğa , yaban hayatı ,
oltacılık , balıkçılık ve sektörü hakkında her şeyi günlük ve anlık bilgiye sahip olmanızı sağlıyor .Yaban hayatı , av , doğa, av köpekleri , outdoor , olta ve amatör sportif balıkçılık ile ilgili sektörel gelişmeleri, yazarlarımızın makalelerini , videolar, fotoğraflar, fuarlar ve festivaller hakkında bilgilere hızlıca ulaşma ve hayatınıza renk katma imkanı sağlıyoruz.
Ücretsiz olarak erişim imkanı sağlayan bu uygulama sayesinde dilediğiniz yayına ulaşabilirsiniz.

Bi Tık Yeter…!

Avcının Sektörün Gözü Kulağı Sesi

Gelişmelerden İlk siz haberdar olmak için uygulamayı yükleyiniz..